Nhân sự
Nguyên nhân khiến nguồn nhân lực Việt Nam chưa đáp ứng Cách mạng 4.0
November 18, 2021

Việt Nam đang chạy đua cùng các quốc gia trên thế giới trong cuộc Cách mạng 4.0 và nguồn nhân lực là một vấn đề quan trọng mà bất kỳ doanh nghiệp nào cũng phải quan tâm. Tuy có dân số đông và nguồn lao động dồi dào, nhưng số lượng lao động có trình độ tại Việt Nam vẫn chiếm tỉ trọng rất thấp. Bên cạnh đó, cơ cấu phân bổ lực lượng lao động cũng đang bị thiên lệch vào những ngành mang đến giá trị không cao. Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu đâu là nguyên nhân khiến nguồn nhân lực Việt Nam chưa đáp ứng được nhu cầu lao động của cuộc Cách mạng 4.0 thông qua bài viết này.

Trình độ lao động thấp dẫn đến năng suất thấp

Tính đến ngày 04/07/2021, tổng dân số Việt Nam đã đạt đến 98 triệu 176 nghìn 244 người. Với số lượng gần một tỉ dân, Việt Nam hiện đang chiếm 1,25% tổng dân số toàn thế giới. Đồng thời, nước ta cũng đứng ở vị trí thứ 15 trong bảng xếp hạng dân số của các quốc gia và vùng lãnh thổ toàn cầu. Với khối lượng dân số đông đảo như vậy, Việt Nam được đánh giá là quốc gia có tiềm năng lao động dồi dào.

Tuy có nguồn lao động lớn, nhưng số lượng lao động tại Việt Nam chưa đi kèm với chất lượng lao động. Cụ thể là trình độ của người lao động vẫn còn thấp, lao động phổ thông chiếm phần nhiều trong tổng số lao động trên cả nước. Chất lượng lao động có sự phân hóa không đồng đều tại các địa phương, lao động có trình độ thường tập trung nhiều tại các khu đô thị lớn, nơi có nhiều cơ hội và điều kiện làm việc tốt hơn tại các tỉnh thành khác.

Kỹ năng, trình độ lao động của nguồn nhân lực Việt Nam thấp dẫn đến năng suất tạo ra sản phẩm cho người lao động không cao. Điều này do 2 nhân tố mang lại: Một là, tỷ lệ số người qua đào tạo thấp, có tới quá nửa số lao động hiện nay chưa được đào tạo. Lao động đã qua đào tạo chỉ trên 40%, trong đó đào tạo bài bản cũng chỉ chiếm một nửa, còn lại là đào tạo theo tính chất ngắn hạn, học nghề cấp chứng chỉ.

Việt Nam có năng suất lao động khá thấp

Kỷ luật lao động và ý thức lao động chưa cao

Ngoài lí do trình độ lao động thấp thì một nguyên nhân khiến nguồn nhân lực Việt Nam chưa đáp ứng Cách mạng 4.0 đến từ kỷ luật lao động và ý thức lao động. Thực tế cho thấy người lao động tại Việt Nam dù đã được đào tạo hay chưa qua đào tạo vẫn còn kỷ luật lao động và ý thức lao động chưa cao. Điều này được tạo ra do thói quen lao động trong môi trường nông nghiệp tự cấp tự phát trải dài hàng nghìn năm qua.

Bước vào giai đoạn Cách mạng Công nghiệp, nhiều vị trí công việc được chuyên môn hóa theo quy trình sản xuất cung ứng đã đòi hỏi người lao động cần tuân thủ kỷ luật chặt chẽ. Để đáp ứng công việc, người lao động buộc phải tuân thủ theo kỷ luật tại nơi làm việc. Tuy nhiên, nói đến ý thức lao động thì lại là vấn đề riêng của bản thân mỗi con người. Ý thức lao động không chỉ là thái độ làm việc chuyên cần mà còn là suy nghĩ tư duy tốt hơn nhằm điều chỉnh cho công việc được dễ dàng tinh gọn hơn.

Ngoài ra, khi kỷ luật lao động thiếu chặt chẽ sẽ dẫn đến hệ quả tất yếu là trình độ lao động không thể tăng lên, có khi còn thấp dần đi. Trình độ lao động thấp dẫn đến việc lao động Việt Nam không làm được việc ở vị trí then chốt, vị trí tạo ra giá trị cao. Trong khi những công việc có trình độ thấp đang ngày càng được thay thế bởi các dây chuyền sản xuất tự động hóa hoặc các máy móc phục vụ.

Các ngành nghề ngày càng đòi hỏi nhân lực có trình độ cao

Cơ cấu phân bố lao động tại Việt Nam chưa hợp lý

Tuy có nguồn lao động dồi dào nhưng cơ cấu nền kinh tế Việt Nam có sự phân bố chưa hợp lý. Nền kinh tế Việt Nam hiện nay đang đặt lao động làm việc nhiều ở khu vực không tạo ra được giá trị cao như khu vực nông nghiệp. Hiện tại ngành nông nghiệp chiếm tỷ trọng đến 40% lực lượng lao động quốc gia, trong khi đó giá trị ngành nông nghiệp tạo ra chỉ có 15%. Bên cạnh đó, ngành công nghiệp thường thu hút nhiều lao động, nhưng lao động Việt Nam chủ yếu nằm ở khâu gia công, chế biến, lắp ráp,… những vị trí có yêu cầu rất thấp.

Lao động Việt Nam làm việc không đòi hỏi trình độ cao, năng suất thấp, không có điều kiện nâng cao trình độ sẽ gây lãng phí lao động, lãng phí nguồn lực quan trọng. Việc lãng phí lao động – vô tình tạo ra thói quen làm việc đủng đỉnh, không coi trọng việc nâng cao trình độ. Vì người lao động có thể sẽ suy nghĩ rằng nâng cao trình độ chưa chắc có cơ hội làm việc tốt hơn. Nếu người lao động không tìm kiếm, thích nghi được môi trường lao động tốt hơn thì sẽ mãi làm các công việc có giá trị thấp và kìm hãm sự phát triển của bản thân, xã hội.

Đào tạo nhân lực còn nhiều bất cập

Cuộc Cách mạng Công nghệ 4.0 đòi hỏi trình độ rất cao đó là phải sử dụng hệ thống công nghệ thông tin. Các yếu tố kỹ năng nghề nghiệp không dùng được kỹ năng thông thường mà bằng tư duy ứng dụng công nghệ thông tin, ứng dụng AI trí tuệ nhân tạo. Để ứng dụng được, người lao động phải có nhận thức cao tư duy bằng công nghệ thông tin, sử dụng tư duy để áp dụng trí tuệ nhân tạo vào công việc và cuộc sống. Cách mạng 4.0 không chỉ đơn thuần biết kỹ năng nghề nghiệp như Cách mạng Công nghiệp cơ khí, mà đòi hỏi người lao động phải có trình độ cao trong nhiều lĩnh vực, ngành nghề. Để làm được điều này chỉ có xây dựng các chính sách đào tạo phù hợp cho người lao động.

Đào tạo người lao động là giải pháp và cũng là nguyên nhân tồn đọng

Tuy nhiên vấn đề đào tạo tại nước ta đang có nhiều bất cập tồn đọng như: Thiếu hụt nhà khoa học giỏi, đầu ngành. Số lượng nhà khoa học có trình độ cao và có kinh nghiệm ngày càng giảm do đến tuổi nghỉ hưu. Nhân lực được đào tạo ở nước ngoài không trở về nước làm việc. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp chưa chủ động hợp tác hoặc mất niềm tin vào các cơ sở đào tạo nhân lực. Người lao động không xác định được phương hướng học tập và bỏ phí những kiến thức được đào tạo.

Trên đây là những nguyên nhân chủ yếu khiến nguồn nhân lực Việt Nam chưa đáp ứng được Cách mạng 4.0. Xác định được vấn đề mới giải quyết được vấn đề, chúng ta cần nhìn nhận vào thực tế nêu trên để khắc phục những điểm yếu về lực lượng lao động. Để giải quyết vấn đề này và nâng cao chất lượng lao động của người Việt, cần sự vào cuộc của các cấp chính quyền và sự chủ động của các doanh nghiệp. Bên cạnh đó, chính bản thân người lao động cũng cần thay đổi tư duy, nhận thức và ý thức lao động của mình.

Ngọc Hương

FWork
Cùng chủ đề
Nhân sự
Giải pháp phát triển nguồn nhân lực trong nước giai đoạn Cách mạng 4.0
Nguồn nhân lực là yếu tố then chốt trong quá trình phát triển kinh tế – xã hội của bất cứ quốc gia nào trên thế giới. Phát triển nguồn nhân lực được coi là nhiệm vụ hàng đầu trong các chính sách phát triển từ cấp độ vi mô doanh nghiệp đến cấp độ...Read More
Nhân sự
Nguồn nhân lực doanh nghiệp Việt chưa đáp ứng yêu cầu Cách mạng 4.0
Tuy Việt Nam đang ở trong thời kỳ cơ cấu “dân số vàng”, nhưng nguồn nhân lực của nước ta, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao lại thiếu hụt về số lượng, hạn chế về chất lượng và bất cập về cơ cấu. Yêu cầu nguồn nhân lực có chất lượng cao ngày...Read More
Nhân sự
Những nhầm lần cơ bản của doanh nghiệp về chuyển đổi số
Cuộc Cách mạng chuyển đổi số đang trở thành xu thế và lan tỏa mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Những băn khoăn trăn trở về chuyển đổi số, về công nghệ và về nguồn lực đang đè nặng lên vai trò trách nhiệm của người lãnh đạo các doanh nghiệp. Yếu tố đầu tiên...Read More